Sıcak su epilepsisi sonrası gelişen anksiyete bozukluğu olgusu
Rukiye Ay
Makale No: 11   Makale Türü:  Olgu Sunumu
Sıcak su epilepsisi nadir görülen bir refleks epilepsidir. Banyo sırasında yüksek sıcaklıktaki suyun başa teması sonrası tetiklenen nöbettir. Kompleks parsiyel veya generalize tonik klonik nöbetler görülebilir. Anksiyete bozuklukları epilepsiye en sık eşlik eden psikiyatrik komorbiditelerden biridir. Epilepsi hastasının yaşam kalitesini ve tedavi uyumunu olumsuz etkileyebilir. Bu yazıda sıcak su temasıyla tetiklenen generalize tonik klonik nöbet sonrası gelişen anksiyete bozukluğu olgusu tartışılmıştır. Epilepsi ve anksiyete bozukluğu birlikteliğine yönelik farkındalığı arttırmak amaçlanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Anksiyete, sıcak su epilepsisi, refleks epilepsi
Düşünen Adam: Psikiyatri ve Nörolojik Bilimler Dergisi: 2017;30:160-162
Tüm Metin:

GİRİŞ

Bazı uyaranlar tarafından ortaya çıkan ve bu uyaranlarla düzenli olarak tekrarlayan nöbetlere refleks nöbetler denir. Okuma, konuşma, yemek yeme, müzik dinleme gibi bazı aktivitelerle ortaya çıkan formların yanında sıcak su banyosu ile başlayan epileptik nöbetler de vardır (1).

Özellikle saçlı derinin sıcak su ile teması ile ortaya çıkan sıcak su epilepsisi; banyo sırasında oluşan refleks bir epilepsidir. İlk defa 1945 yılında Allen (2) starafından Yeni Zelanda’da tanımlanmıştır. Epilepsi hastaları arasında sıcak su epilepsisi görülme insidansı %0.6 ile %6.9 arasında değişmektedir (3).

Bazı çalışmalarda epilepsiyle birlikte görülen anksiyete bozuklukları %23.0 olarak saptanırken, bir diğerinde epilepsisi olmayan popülasyonda yaşam boyu herhangi bir anksiyete bozukluğu görülme insidansı %11.2’dir ve epilepsili bireylerde bu oran %22.8 olarak bulunmuştur (4,5).

Epilepside görülen anksiyete bozuklukları; Basit parsiyel nöbetler sırasında görülen, nöbetin geldiğini gösteren belirtilere (aura) karşı bir psikolojik cevap ve interiktal anksiyete gibi farklı şekillerde görülebilir (6).

Bu yazıda, sıcak su epilepsisi sonrası ortaya çıkan anksiyete bozukluğu nedeniyle psikiyatri polikliniğine başvuran bir olgudan bahsedilecektir.

Kırkbir yaşında kadın hasta, uykusuzluk, huzursuzluk, sürekli tedirgin olma, dikkatini toparlayamama şikayetleri ile polikliniğimize başvurdu. Yapılan görüşmede edinilen bilgilere göre; bir hafta önce sıcak su ile banyo sırasında bayılma ve kasılma şikayetleri olmuş. Hasta dizinin üstüne düştüğü, dizinin kanadığını, dilini ısırdığını ve kanattığını belirtmiştir. Bu durumda yakınları tarafından bulunup dışarı çıkarılmış. Bu olaydan sonra yoğun kaygı ve endişeleri başlamış. Yalnız kalamıyor, tek başına banyoya giremiyormuş. Alınan öyküye göre; banyo sırasında sıcak su teması sonrası bayılma şikayeti ilk kez 15 yıl önce başlamış. Bayılmaları sırasında kasılma, dilini ısırma, idrar kaçırması oluyormuş. Bayılmaları, çok sıcak suyla banyo yaptığında, özellikle maşrapa ile başından aşağı yüksek sıcaklıkta suyu dökme sırasında oluyormuş. Zamanla bunu fark etmiş ve suyun sıcaklığını azaltmaya başlamış. Yaklaşık yılda bir-iki kez bayılması oluyormuş. Bir yıldır nöbetleri olmayan hastamızın, tekrar nöbet geçirince ve nöbet sırasında yaralanınca “hiç iyileşmeyeceği” düşüncesi başlamış. Hastamızın özgeçmişinde kafa travması, febril konvülziyon öyküsü, soy geçmişinde epilepsi öyküsü tanımlanmadı. Anlatılan nöbet sonrası refleks epilepsi olabileceği düşünülerek nöroloji konsültasyonu istendi. Nörolojik muayene, EEG ve Beyin MR normal olarak değerlendirildi. Uyaranla indüklenen iki veya daha fazla nöbet olması nedeniyle sıcak su epilepsisi olarak değerlendirildi. Epilepsi nöbeti sonrası gelişen anksiyete bozukluğu tanısıyla paroksetin 20mg/gün tedavisi başlandı. Sıcak su epilepsisi hakkında bilgi verildi, davranışçı önerilerde bulunuldu. Spontan nöbetlerin ve tetikleyiciden uzak kalması durumunda nöbetlerin olmaması nedeniyle antiepileptik tedavi önerilmedi. Takiplerinde anksiyete belirtileri yatışan hasta paroksetin 20mg/gün ile takip edilmektedir.

2001 yılında “The International League Against Epilepsy (ILAE)” tarafından sıcak su epilepsisi de bir refleks epilepsi türü olarak kabul edilmiştir (7). Sıcak su epilepsisinde iktal kaydın güçlüğü nedeniyle tanı genellikle interiktal elektrofizyolojik inceleme sonuçlarına dayanır. İnteriktal EEG genellikle normaldir, bazı çalışmalarda nadiren temporal bölge yerleşimli anormallikler gösterilmiştir. Ancak yapılan çalışmalarda hastaların beyin MR’ında hipokampal sklerozlu birkaç vaka dışında herhangi bir yapısal anomaliye rastlanmamıştır (8).

Gururaj ve arkadaşları (9) tarafından Hindistan’da yapılan ve 78 vakadan oluşan geniş serili epidemiyolojik çalışmada erkek/kadın oranı 3.6/1 ve refleks olmayan epilepsiye dönüşümün oranı %30.8 olarak kaydedilmiştir. Epilepsi hastalarının ailelerinde febril konvulziyon öyküsünün %18.0 oranında bulunduğu bildirilmiştir. Bebek ve arkadaşları (10) çalışmalarında; hastaların %67.0’sinde kompleks parsiyel nöbet, %33.0’ünde jeneralize tonik klonik nöbet görülmektedir. Başka bir çalışmada ise görülen nöbet paterni oranları sırasıyla; %20.0 ve %80.0 olarak bulunmuştur (11).

Sıcak su epilepsisinin doğası gereği antiepileptik ilaçların tedavide yeri yoktur. Banyo suyunun sıcaklığı veya banyo yapma metodunu değiştirmek, nöbetleri önlemede genellikle yeterli olur (12). Antiepileptik ilaçlar sadece bu değişikliklere rağmen nöbet kontrol altına alınamazsa ya da spontan nöbetler de ortaya çıkıyorsa kullanılabilir. En sık karbamazapin tercih edilir (13).

Epilepsiye en sık eşlik eden komorbid durumların başında anksiyete bozuklukları gelir. Kısa hastalık süresine sahip ve genç yaştaki epilepsili hastalarda daha fazla anksiyete komorbiditesi saptanmıştır. Yaş veya hastalıkla geçen süre arttıkça hastalıkla baş etme stratejilerinin geliştiği ve bunun anksiyeteden koruyucu olabildiği ifade edilmiştir (14). Epilepsili hastalarda anksiyete bozukluğu gelişmesinde; depresyonun varlığı, algılanan ilaç yan etkileri, düşük eğitim seviyesi, eşlik eden fiziksel hastalıklar, kadın cinsiyeti ve işsizliğin ilişkili olduğu belirtilmiştir (15). Başka bir çalışmada ise genel sağlık düzeyinin bozuk olması anksiyete bozukluğu gelişimini arttırırken, sosyal desteğin varlığı anksiyete bozukluğu gelişmesine karşı koruyucu bulunmuştur (16).

Bizim olgumuzda uzun yıllar önce başlayan ancak çok uzun aralıklarla olan ve sıcak su ile tetiklenen nöbetler mevcuttu. Banyo sırasında nöbet geçirebileceğinin ve yaralanabileceğinin farkında olan hastamız umutsuzluğa, yoğun endişeye kapılarak bir süre sonra anksiyete bozukluğu kriterlerini karşılar olmuştur. Hayat kalitesi olumsuz yönde etkilenmiş, günlük işlerini bile yapmaz hale gelmiştir.

Sonuç olarak sıcak su ile ortaya çıkan refleks epilepsinin, olası nöbetlerden duyulan kaygı nedeniyle anksiyete bozukluklarına neden olabileceği, bu hastaların nörolojiden önce psikiyatri polikliniklerine başvurabileceği, koruyucu önlemler yanında uygun anksiyete tedavisiyle başarılı sonuçlar alınabileceği kanısına varılmıştır.

Çıkar çatışması: Yazar çıkar çatışması beyan etmemiştir.

Finansal destek: Yazar finansal destek beyan etmemiştir.

KAYNAKLAR

1. Tombul T, Anlar Ö, Kırımi E. Sıcak su epilepsisinde farklı nöbet tipleri. Van Tıp Dergisi 2005; 12:223-227.

2. Allen IM. Observations on cases of reflex epilepsy. N Z Med J 1945; 44:135-134. In: Syed R. Hot water epilepsy: a rare form of reflex epilepsy. J Neurosci Rural Pract 2010; 1:99-101. [CrossRef]

3. Kabay SC, Karaman HÖ, Çelikkas H, Erdinç O. Refleks epilepsiler: Gözden geçirme. Epilepsi 2008; 14:207-212.

4. Desai SD, Shukla G, Goyal V, Singh S, Padma MV, Tripathi M, Srivastava A, Singh M, Shivakumar K, Sagar R, Behari M. Study of DSM-IV Axis I psychiatric disorders in patients with refractory complex partial seizures using a short structured clinical interview. Epilepsy Behav 2010; 19:301-305. [CrossRef]

5. Tellez-Zenteno JF, Patten SB, Jette N, Williams J, Wiebe S. Psychiatric comorbidity in epilepsy: a population-based analysis. Epilepsia 2007; 48:2336-2344. [CrossRef]

6. Cankurtaran EŞ, Uluğ B, Saygı S. Epilepsiye Eşlik Eden Psikiyatrik Bozukluklar. Klinik Psikofarmakoloji Bulteni 2004; 14:97-106.

7. Engel J Jr; International League against Epilepsy (ILAE). A proposed diagnostic scheme for people with epileptic seizures and with epilepsy: report of the ILAE Task Force on Classification and Terminology. Epilepsia 2001; 42:796-803. [CrossRef]

8. Meghana A, Sinha S, Sathyaprabha TN, Subbakrishna DK, Satishchandra P. Hot water epilepsy clinical profile and treatment --a prospective study. Epilepsy Res 2012; 102:160-166. [CrossRef]9. Gururaj G, Satishchandra P. Correlates of hot water epilepsy in rural south India: a descriptive study. Neuroepidemiology 1992; 11:173-179. [CrossRef]

10. Bebek N, Gürses C, Gokyigit A, Baykan B, Ozkara C, Dervent A. Hot water epilepsy: clinical and electrophysiological findings based on 21 cases. Epilepsia 2001; 42:1180-1184. [CrossRef]

11. Eroğlu E, Özdağ MF, Vural O, Demirkaya Ş, Gökçil Z. Sıcak su epilepsisi. Epilepsi 1998; 4:90-92.

12. Satishchandra P. Hot-water epilepsy. Epilepsia 2003; 44(Suppl.1):29-32. [CrossRef]

13. Sharma M, Sharma VK, Kaushal RK, Chaudhury S. Hot water epilepsy. Indian Pediatr 2002; 39:879-880.

14. Brandt C, Schoendienst M, Trentowska M, May TW, Pohlmann-Eden B, Tuschen-Caffier B, Schrecke M, Fueratsch N, Witte-Boelt K, Ebner A. Prevalence of anxiety disorders in patients with refractory focal epilepsy--a prospective clinic based survey. Epilepsy Behav 2010; 17:259-263. [CrossRef]

15. Mensah SA, Beavis JM, Thapar AK, Kerr MP. A community study of the presence of anxiety disorder in people with epilepsy. Epilepsy Behav 2007; 11:118-124. [CrossRef]

16. Jacoby A, Snape D, Lane S, Baker GA. Self-reported anxiety and sleep problems in people with epilepsy and their association with quality of life. Epilepsy Behav 2015; 43:149-458. [CrossRef]
Düşünen Adam - Psikiyatri ve Nörolojik Bilimler Dergisi
Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi
Yayıncı
Yerküre Tanıtım ve Yayıncılık Hizmetleri A.Ş.